ايجاد فضا هاي معماري بر تربت پاک حضرت فاطمه معصومه (س) به نيمه دوم قرن دوم هجري قمري باز مي گردد. به استناد کتاب هاي معتبر تاريخي اين بنا در اواسط پنجم توسط امير ابوالفضل عراقي از رجال دوره طغرل اول سلجوقي ( 429 - 465 ه.ق ) تجديد بنا شد. با آغاز قرن دهم هجري قمري و شروع فرمانروايي سلسله صفوي، آستانه قم بيشتر مورد توجه قرار گرفت. در عصر قاجار، فتحعلي شاه دومين پادشاه اين سلسله، به قم و آستانه مقدسه توجه خاصي نشان داد، چنانکه تزيينات کنوني به همراه رواق ها و بيوتات فعلي اغلب متعلق به آن عهد است.

آستانه مقدسه در حال حاضر مرکب از ابنيه و بيوتات زير است :

1. خاکجاي حضرت معصومه (س)، بقعه فراز آن با رواق ها، دو مسجد بالاسر و طباطبايي، دو ايوان طلا، آيينه، گنبد و مناره ها.

2. صحن عتيق با سر در شمالي آن و مقابر پادشاهان قاجار.

3. مقابر فقها، علما و پادشاهان صفوي در مجاورت تربت منور.

4. صحن نو، ايوان ها، سردر ها و مناره ها.

5. مدرسه فيضيه و مسجد اعظم در پيوندي کالبدي با مجموعه حرم مطهر.

مساحت مجموعه بنا هاي آستانه 13527 متر مربع است. از اين مساحت 1914 متر مربع آن شامل زير بناي گنبد، ايوان هاي شمالي و جنوبي و شرقي، مسجد بالاسر و مقابر شاهان صفوي است.